فيروز ميرزا فرمانفرما
24
سفرنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
پدرش زمان و حرفهء او صباغى « 1 » بود . از ديگر اقدامات فيروزميرزا در كرمان بود . وى از علماى تندروى اماميه بود ، باستانى پاريزى علت تبعيد او را چنين مىنويسد : « علت تبعيد او ظاهرا اين بود كه به علت حركات ناشايست فيروزميرزا خصوصا از جهت اخلاق جوانگرايى شكايتى به شاه مىكند . . . گويا آخوند ملا على اكبر زمان نامهاى به محمد شاه مىنويسد كه برادر تو مرتكب فسق و فجور مىشود و صلاحيت حكومت كرمان را ندارد . حاجى ميرزا آقاسى عين نامه را به فيروزميرزا در كرمان مىفرستد . فيروزميرزا در مجلسى كه بعض از علماء هم حضور داشتهاند مىگويد گويا يكى از آقايان نامهاى به شاه نوشته ، چون بد خط است من نمىتوانم بخوانم ، و نمىدانم مقصود چه بوده است . آخوند مىگويد ، نامه به خط من است ، لطف كنيد بدهيد بخوانم ، و مىگيرد و نامه را سر تا ته مىخواند . فيروز ميرزا به آخوند مىگويد : شما در شهرى كه چنين حاكمى داشته باشد مصلحت نيست اقامت كنيد . آخوند مىگويد شما درست مىگوييد ، و برمىخيزد و بلافاصله پشت دروازه كرمان چادر مىزند . . . » « 2 » فيروز ميرزا اين مرحله از زندگانى خود را كه حدود 14 سال است و تا سن 36 سالگىاش نيز ادامه دارد در دو ايالت كرمان و شيراز سپرى مىكند . همانطور كه قبلا ياد شد ، او بين سالهاى 51 - 1250 ق / 35 - 1834 م . ، با پيشكارى منوچهر خان معتمد الدوله در شيراز حكومت مىكند . پس از آن به
--> اقدس مشهد رضوى منتقل مىشود و در آنجا در سال 1275 ق / 1858 م به خواست دولت ايران مسموم گرديد . ر ك : باستانى ، فرماندهان كرمان ، ص 196 . ( 1 ) . كشاورز ، فتح الله ، نامههاى حكومتى فيروزميرزا فرمانفرما ، سازمان اسناد ملى ايران ، تهران ، 1377 ، ص 14 ( نقل از ناظم الاسلام كرمانى ) . اين كتاب حاوى اسناد مهمى دربارهء فيروزميرزا است . شامل 159 سند از مكاتبات حكومتى او در بين سالهاى 85 - 1296 ق است . ( 2 ) . باستانى ، همانجا ، صص 196 - 197 .